हिंदू संस्कृतीमध्ये कार्तिक महिन्याला विशेष धार्मिक महत्त्व असून, या महिन्यात साजरा होणारा तुळशी विवाह हा विवाह मुहूर्तांच्या सुरुवातीचे प्रतीक मानला जातो.
दरवर्षी कार्तिक शुक्ल द्वादशीला माता तुळस आणि भगवान विष्णूचे रूप असलेल्या शालिग्राम देवाचा विवाह मोठ्या भक्तीभावाने पार पडतो. अनेक ठिकाणी देवउठनी एकादशीपासून सुरू होणारा हा मंगल उत्सव कार्तिक पौर्णिमेपर्यंत म्हणजेच तब्बल पाच दिवस अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. चला तर मग जाणून घेऊया तुळशी विवाहाची अचूक तारीख आणि पूजेचा शुभ मुहूर्त…
मिळतं कन्यादानइतकं पुण्य!
धार्मिक मान्यतेनुसार, तुळशी विवाह संपन्न केल्याने कन्यादानाइतकं पुण्य प्राप्त होते. ज्या कुटुंबांमध्ये गृहकलह किंवा वैवाहिक जीवनात अडचणी येत असतील, त्यांच्यासाठी हे व्रत अत्यंत फलदायी ठरते. यामुळे घरात सुख, शांती आणि समृद्धीचे वातावरण निर्माण होते.
कधी आहे 2026 मधील तुळशी विवाह?
पंचांगानुसार, सन 2026 या वर्षात शनिवार, 21 नोव्हेंबर रोजी कार्तिक शुक्ल द्वादशी तिथीला तुळशी विवाह साजरा केला जाणार आहे. या दिवशी शालिग्राम आणि तुळशीमातेचा मंगल विवाह लावला जाईल.
तुळशी विवाह 2026: पूजेचे शुभ मुहूर्त
मुख्य विवाह मुहूर्त: सायंकाळी 5 वाजून 25 मिनिटे ते रात्री 7 वाजून 49 मिनिटांपर्यंत.
ब्रह्म मुहूर्त: पहाटे 4 वाजून 40 मिनिटे ते 5 वाजून 30 मिनिटांपर्यंत.
अभिजीत मुहूर्त: दुपारी 11 वाजून 42 मिनिटे ते 12 वाजून 28 मिनिटांपर्यंत.
घरच्या घरी शास्त्रीय पद्धतीने तुळशी विवाह कसा करावा?
वृंदावनाची आकर्षक सजावट:
सर्वप्रथम तुळशी वृंदावन स्वच्छ धुवून त्याला गेरू लावा आणि समोर सुबक रांगोळी काढा. तुळशीच्या रोपाला हळद-कुंकू लावून वृंदावनाभोवती ऊस, झेंडूची फुले आणि आंब्याच्या पानांची तोरणे बांधून सुंदर मंडप तयार करा.
तुळशी मातेचा नववधूप्रमाणे शृंगार: तुळशीच्या रोपाला लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे नवीन वस्त्र परिधान करा. तसेच तिला फुलांचा हार, हिरव्या बांगड्या, कुंकू आणि सौभाग्याचे सर्व अलंकार अर्पण करून नववधूप्रमाणे सजवा.
शालिग्राम देवाची स्थापना: तुळशी वृंदावनाशेजारी एका स्वच्छ पाटावर भगवान शालिग्राम किंवा बाळकृष्णाची मूर्ती स्थापित करा. देवांना पिवळे पितांबर नेसवून चंदन आणि फुले अर्पण करा.
पंचोपचार पूजा: तुळशी माता आणि भगवान विष्णूंना हळद, कुंकू, अक्षता, सुगंधी फुले, धूप आणि दीप अर्पण करून मनोभावे पूजा करा. कुटुंबाच्या कल्याणासाठी आणि ऐश्वर्यासाठी प्रार्थना करा.
मंगलाष्टके आणि विवाह सोहळा: तुळशी आणि शालिग्राम यांच्यामध्ये अंतरपाट धरून पारंपरिक पद्धतीने मंगलाष्टके म्हणा. मंगलाष्टके पूर्ण झाल्यावर अक्षता टाकून हा दिव्य विवाह सोहळा संपन्न करा आणि पारंपरिक पद्धतीने सात फेरे पूर्ण करा.
आरती आणि नैवेद्य: विवाह सोहळा पार पडल्यानंतर तुळशी माता आणि भगवान विष्णूंची सामूहिक आरती करा. देवाला गोडाचा नैवेद्य दाखवून उपस्थितांना प्रसादाचे वाटप करा.
