नोव्हेंबर महिन्याची सुरुवात होताच सर्वसामान्य नागरिक, पेन्शनधारक आणि व्यावसायिकांसाठी काही महत्त्वाच्या आर्थिक बाबींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. 1 नोव्हेंबर 2026 पासून एलपीजी सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा, पेन्शनधारकांचे जीवन प्रमाणपत्र आणि आयकर विवरणपत्र भरण्याच्या मुदतीसारख्या विषयांची चर्चा सुरू आहे. या बदलांचा तुमच्या दैनंदिन खर्चावर किंवा आर्थिक व्यवहारांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे कोणत्या गोष्टींकडे लक्ष द्यावे, हे जाणून घेऊया.
1. पेन्शनधारकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र महत्त्वाचे
सरकारी पेन्शन घेणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र (Life Certificate) सादर करणे महत्त्वाचे आहे. या प्रमाणपत्राद्वारे पेन्शनधारक हयात असल्याची खात्री केली जाते आणि पेन्शनचे वितरण सुरळीत ठेवण्यास मदत होते.
80 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्याची प्रक्रिया 1 ऑक्टोबरपासून सुरू झाली आहे. इतर पात्र पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया 1 नोव्हेंबरपासून सुरू होते. सर्वसाधारण नियमानुसार, जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्याची अंतिम मुदत 30 नोव्हेंबर असते.
पेन्शनधारक बँकेत जाऊन किंवा उपलब्ध डिजिटल सुविधांचा वापर करून प्रमाणपत्र सादर करू शकतात. अंतिम मुदतीपूर्वी ही प्रक्रिया पूर्ण केल्यास पेन्शन मिळण्यात अडथळे येण्याची शक्यता टाळता येते.
2. LPG सिलिंडरच्या किमतींकडे ग्राहकांचे लक्ष
दर महिन्याच्या पहिल्या दिवशी तेल विपणन कंपन्या एलपीजी सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा घेतात. त्यामुळे 1 नोव्हेंबर रोजी घरगुती तसेच व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या दरांमध्ये बदल होणार का, याकडे ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे.
घरगुती सिलिंडरच्या किमतीत बदल झाल्यास कुटुंबाच्या मासिक बजेटवर परिणाम होऊ शकतो. तर व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरातील बदलांचा परिणाम हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांच्या खर्चावर होऊ शकतो.
मात्र, सिलिंडरचे दर वाढणार की कमी होणार, हे संबंधित कंपन्यांच्या अधिकृत घोषणेनंतरच स्पष्ट होईल. त्यामुळे गॅस बुक करण्यापूर्वी आपल्या शहरातील लागू दर तपासणे योग्य ठरेल.
3. ITR भरणाऱ्यांसाठी महत्त्वाची मुदत
आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return) भरणाऱ्या व्यावसायिक आणि करदात्यांनी आपल्या श्रेणीनुसार अंतिम मुदतीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी ज्या करदात्यांना कर लेखापरीक्षण (Tax Audit) लागू होते, त्यांच्या आयकर विवरणपत्राची अंतिम मुदत 31 ऑक्टोबरवरून 21 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत वाढवण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली आहे.
ही मुदतवाढ सर्व करदात्यांना लागू असेलच असे नाही. त्यामुळे आपल्याला कोणती अंतिम तारीख लागू होते, हे आयकर विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर तपासून घ्यावे.
4. बँक ग्राहकांनी FD चे नियम तपासावेत
फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) मध्ये पैसे गुंतवणाऱ्या ग्राहकांनी संबंधित बँकेचे व्याजदर, ठेवीची मुदत आणि मुदतपूर्व पैसे काढण्याच्या अटी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
1 नोव्हेंबरपासून सर्व बँकांच्या FD व्याजदरांमध्ये एकसारखा बदल होणार असल्याचे निश्चित नाही. प्रत्येक बँक आपल्या धोरणानुसार व्याजदर आणि अटी ठरवते. त्यामुळे नवीन FD सुरू करण्यापूर्वी किंवा जुनी FD नूतनीकरण करताना बँकेची अधिकृत माहिती तपासा.
सर्वसामान्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
नोव्हेंबर महिन्यात आर्थिक व्यवहार करताना अफवांवर विश्वास ठेवण्याऐवजी अधिकृत माहिती तपासा. पेन्शनधारकांनी जीवन प्रमाणपत्राची प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करावी, व्यावसायिकांनी ITR ची लागू अंतिम मुदत तपासावी आणि LPG ग्राहकांनी नवीन दरांची अधिकृत घोषणा पाहावी.
महत्त्वाची सूचना: LPG दर आणि इतर आर्थिक नियमांमध्ये प्रत्यक्ष बदल झाल्याची खात्री संबंधित अधिकृत घोषणांवरूनच करावी. कोणताही नियम बदलल्याचे केवळ अंदाजावरून निश्चित समजू नये.
