येत्या मंगळवारी 3 मार्च रोजी होणारे चंद्रग्रहण महाराष्ट्रात काही मिनिटांसाठी प्रत्यक्ष पाहता येणार असल्याची माहिती खगोल अभ्यासक आणि पंचांगकर्ते Da. Kr. Soman यांनी दिली आहे. ग्रहणाच्या वेळी चंद्र उगवतानाच तो ग्रहणावस्थेत दिसणार असल्याने हा खगोलप्रेमींसाठी एक वेधक अनुभव ठरणार आहे.
चंद्रग्रहण हे पूर्णपणे नैसर्गिक खगोलीय प्रकार असून ते साध्या डोळ्यांनी सुरक्षितपणे पाहता येते असे सोमण यांनी स्पष्ट केले. काही माध्यमांतून ग्रहणाबाबत भीती पसरवली जात असली तरी त्याला शास्त्रीय आधार नसल्याचे त्यांनी सांगितले. विज्ञानयुगात अंधश्रद्धा बाजूला ठेवून शिक्षक आणि पालकांनी मुलांना प्रत्यक्ष चंद्रग्रहण दाखवून त्यामागील वैज्ञानिक कारणे समजावून सांगावीत असे आवाहन त्यांनी केले.
ग्रहणाची वेळ आणि महाराष्ट्रातील स्थिती
जेव्हा पृथ्वी सूर्य आणि चंद्र यांच्यामध्ये येतो तेव्हा पृथ्वीची दाट सावली चंद्रावर पडते. या वेळी चंद्रबिंब काळसर-लालसर रंगाचे दिसते. पृथ्वीच्या ज्या भागात त्या वेळी चंद्र दृश्य आकाशात असतो तेथूनच हे ग्रहण पाहता येते.
3 मार्च रोजी दुपारी 3.20 वाजता चंद्रग्रहणास सुरुवात होईल; मात्र त्या वेळी चंद्र पूर्व क्षितिजाखाली असल्याने तो आपल्या दृश्य आकाशात दिसणार नाही. सायंकाळी 6.48 वाजता ग्रहण संपेल.
महाराष्ट्रातील विविध शहरांतील चंद्रोदयाची वेळ पुढीलप्रमाणे असेल:
मुंबई – सायं. 6.45
पुणे – सायं. 6.41
नाशिक – सायं. 6.40
कोल्हापूर – सायं. 6.40
नागपूर – सायं. 6.18
सोलापूर – सायं. 6.33
रत्नागिरी – सायं. 6.44
छत्रपती संभाजीनगर – सायं. 6.34
सर्वत्र चंद्रोदयापासून सायंकाळी 6.48 पर्यंतच ग्रहण पाहता येणार आहे. उदाहरणार्थ, मुंबईत चंद्रोदय 6.45 वाजता होईल आणि 6.48 वाजता ग्रहण सुटेल, त्यामुळे अवघ्या तीन मिनिटांसाठीच ग्रहण पाहण्याची संधी मिळणार आहे.
होळी आणि धूलीवंदनाबाबत स्पष्टता
दरम्यान, होळी सणाबाबतही सोमण यांनी शास्त्राधारित माहिती दिली आहे. यावर्षी फाल्गुन पौर्णिमा सोमवार 2 मार्च रोजी सायंकाळी 5.55 वाजता सुरू होत आहे. त्या दिवशी प्रदोषकाळात पौर्णिमा असल्याने सोमवार 2 मार्च रोजीच होळीचे दहन करावे असे त्यांनी सांगितले.
मंगळवार 3 मार्च रोजी धूलीवंदन साजरे केले जाणार आहे. त्या दिवशी चंद्रग्रहण योग असल्याने धर्मशास्त्रानुसार होलिका दहन पूर्वदिवशी करणे योग्य ठरते. सोमवारी सूर्यास्तानंतर प्रदोषकाळात, भद्राकाळातही होलिका दहन करता येते असेही सोमण यांनी स्पष्ट केले.
राशीला ग्रहण कसे? सोमण यांचे उत्तर
ग्रहणाच्या पार्श्वभूमीवर अनेक जण आमच्या राशीला हे ग्रहण कसे आहे? असा प्रश्न विचारतात. त्यावर सोमण विनोदी पद्धतीने उत्तर देतात, जे लोक चंद्रग्रहण प्रत्यक्ष पाहतील त्यांच्या राशीसाठी ते शुभच आहे. कारण त्यांनी आलेल्या संधीचा उपयोग ज्ञानवृद्धीसाठी केला आहे असं ते म्हणतात.
