उत्तराखंडची (Uttarakhand) जगप्रसिद्ध चारधाम यात्रा २०२६ आता अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. गंगोत्री, यमुनोत्री आणि केदारनाथ मंदिरांचे दरवाजे हिवाळ्यासाठी बंद झाल्यानंतर, आता बद्रीनाथचे दरवाजे बंद करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
भू-वैकुंठ बद्रीनाथ मंदिरात पारंपरिक पंचपूजेला सुरुवात झाल्याने हिवाळ्यासाठी दरवाजे बंद करण्याच्या प्रक्रियेला सुरुवात झाली आहे. गुरुवारी, पंचपूजेच्या पहिल्या दिवशी, गणपतीच्या पूजेनंतर सायंकाळी उशिरा गणेश मंदिराचे दरवाजे बंद करण्यात आले. भगवान बद्री विशाल यांचे दरवाजे १६ नोव्हेंबरला रात्री ९:३७ वाजता बंद केले जातील. (Char Dham Yatra)
२०२६ ची चारधाम (Chardham Yatra 2026) यात्रा यात्रेकरूंच्या संख्येच्या दृष्टीनेही ऐतिहासिक ठरली. केवळ या वर्षीच २२.७ लाखांहून अधिक भाविकांनी बद्रीनाथ धामला भेट दिली. या संख्येने यात्रेकरूंसाठी एक नवीन विक्रम प्रस्थापित केला. थंडी आणि हिमवृष्टी असूनही, बद्रीनाथ धामकडे येणाऱ्या भाविकांचा ओघ अव्याहतपणे सुरू राहिला. दरवाजे बंद झाल्यानंतर, सहा महिने देवतांच्या पूजेची परंपरा पाळली जाईल. या काळात भाविकांना भगवान बद्री विशाल यांचे दर्शन घेता येणार नाही. तसेच, देवतांचे प्रतिनिधी भगवान उद्धवजी आणि देवांचे खजिनदार कुबेरजी यांचे दर्शन पांडुकेश्वर येथील त्यांच्या हिवाळी निवासस्थानी उपलब्ध असेल. ज्योतीर्मठ येथील नरसिंह मंदिरात आदि गुरू शंकराचार्यांचे सिंहासन पाहता येते. (Char Dham Yatra)
पंच पूजा कार्यक्रम
वैदिक परंपरा आणि पौराणिक श्रद्धेनुसार, बद्रीनाथ धाम येथे पाच दिवसांचा पंचपूजेचा विधी पार पडत आहे. रावळ अंबरनाथ नंबूद्री, धर्माधिकारी स्वयंवर सेमवाल आणि वेदपथी यांच्या उपस्थितीत धार्मिक विधी पार पडत आहेत. पंचपूजेच्या पहिल्या दिवशी सकाळी, परिसरातील मंदिरातून गणपतीची मूर्ती आणून मुख्य गर्भगृहात स्थापित करण्यात आली. पूजा पूर्ण झाल्यावर, सायंकाळी उशिरा हिवाळ्याच्या हंगामासाठी गणेश मंदिराचे दरवाजे बंद करण्यात आले.
शुक्रवारी, पंच पूजेच्या दुसऱ्या दिवशी, आदि केदारेश्वर आणि आदि गुरु शंकराचार्य मंदिरांचे दरवाजे बंद केले जातील. तिसऱ्या दिवशी, शनिवार, १४ नोव्हेंबरला, वेद, पुराणे, वैदिक स्तोत्रे आणि खड्ग-पुस्तकाचे पठण पूर्ण केले जाईल. चौथ्या दिवशी, रविवार, १५ नोव्हेंबरला, देवी लक्ष्मीला विशेष कढई भोग अर्पण केला जाईल. यानंतर, मुख्य पुजारी (रावल) देवी लक्ष्मीला भगवान नारायणासोबत गर्भगृहात विराजमान होण्यासाठी आमंत्रित करतील. अंतिम दिवशी, सोमवार, १६ नोव्हेंबरला, देवी लक्ष्मीची गर्भगृहात स्थापना केली जाईल आणि रात्री ९:३७ वाजता, शुभ मुहूर्तावर, भगवान बद्री विशाल मंदिराचे दरवाजे हिवाळ्यासाठी बंद केले जातील.
बद्रीनाथ धाम (Badrinath Dham) येथील वेद अभ्यासक डॉ. अमित बंदोलिया यांनी सांगितले की, २०२६ ची चारधाम यात्रा आता समारोपाच्या जवळ येत आहे. तिन्ही धामांचे दरवाजे बंद करण्यात आले असून, बद्रीनाथ धाममध्ये पंचपूजा सुरू झाली आहे. या पाच दिवसीय धार्मिक परंपरेनुसार, नियोजित वेळेनुसार पूजा-अर्चा केली जाईल आणि १६ नोव्हेंबरच्या रात्री भगवान बद्री विशाल यांचे दरवाजे हिवाळ्यासाठी बंद केले जातील. दुसऱ्या दिवशी, मंगळवार, १७ नोव्हेंबरला, भगवान बद्री विशाल यांचे प्रतिनिधी उद्धवजी, देवांचे खजिनदार कुबेरजी, गरुडजी आणि आदि गुरू शंकराचार्यजी यांचे पवित्र सिंहासन त्यांच्या हिवाळी वास्तव्यासाठी पांडुकेश्वर येथील नृसिंह मंदिर आणि ज्योतिर्मठकडे प्रस्थान करतील. यासह २०२६ च्या बद्रीनाथ यात्रेचा औपचारिक समारोप होईल.
