मोहिनी एकादशीच्या दिवसाला अत्यंत विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी भगवान विष्णूंची पूजा-अर्चा केली जाते. याव्यतिरिक्त, अनेक स्त्रिया या दिवशी व्रत करतात. अशी श्रद्धा आहे की, या दिवशी उपवास केल्याने व्यक्तीला ऐहिक आसक्ती आणि मोहमयेपासून (मायाजालापासून) मुक्ती मिळण्यास मदत होते.
शिवाय, यामुळे व्यक्तीच्या स्वभावात शांतता आणि चित्तवृत्तीत स्थिरता निर्माण होण्यासही मदत मिळते. येथ दिलेल्या पूजा विधींचे पालन करून आणि मंत्रांचा जप करून तुम्हीही हे व्रत करू शकता; यामुळे तुमच्या जीवनात सकारात्मकता सदैव कायम राहील.
मोहिनी एकादशी कधी
हिंदू पंचांगानुसार मोहिनी एकादशीचे व्रत 27 एप्रिल 2026, सोमवार या दिवशी पाळले जाईल.
मोहिनी एकादशी तिथी आरंभ: 26 एप्रिल 2026 रोजी सायंकाळी 6 वाजून 8 मिनिटांनी
मोहिनी एकादशी तिथी समाप्ती : 27 एप्रिल 2026 रोजी सायंकाळी 6 वाजून 17 मिनिटांनी
व्रताचे उद्यापन 28 एप्रिल 2026, मंगळवार रोजी सकाळी 5 वाजून 38 मिनिटांपासून ते सकाळी 8 वाजून 17 मिनिटांपर्यंत
मोहिनी एकादशी पूजा विधी
एकादशीच्या दिवशी सकाळी ‘ब्रह्ममुहूर्तावर’ उठा आणि स्नान करा. स्वच्छ किंवा पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करा. तुमच्या घरातील देवघरात, एका उंच आसनावर (चौरंगावर) पिवळे वस्त्र अंथरा आणि त्यावर भगवान विष्णू किंवा ‘लाडू गोपाळ’ यांची मूर्ती स्थापित करा.
हातात पाणी घेऊन, उपवास करण्याचा दृढ संकल्प करा-यावेळी असे सांगा की, तुम्ही हे व्रत एखाद्या विशिष्ट मनोकामना पूर्तीसाठी किंवा केवळ भगवान विष्णूंच्या निस्सीम भक्तीपोटी करत आहात.
देवतेच्या मूर्तीचा अभिषेक (स्नान विधी) करा; सर्वप्रथम पवित्र गंगाजलाने आणि त्यानंतर ‘पंचामृताने’ (दूध, दही, मध, तूप आणि साखर यांचे पवित्र मिश्रण) मूर्तीला स्नान घाला.
त्यानंतर, मूर्तीला पुन्हा एकदा स्वच्छ पाण्याने स्नान घाला आणि देवतेला पिवळ्या रंगाचे वस्त्र परिधान करा.
देवतेला पिवळ्या चंदनाचा टिळा लावा आणि पिवळी फुले अर्पण करा-विशेषतः ‘वैजयंती’ची फुले उपलब्ध असल्यास तीच अर्पण करा.
शुद्ध तुपाचा दिवा प्रज्वलित करा आणि उदबत्त्या लावून संपूर्ण वातावरण सुगंधित करा. देवतेला नैवेद्य अर्पण करा; या नैवेद्यामध्ये पिवळ्या रंगाची फळे आणि मिठाईचा समावेश असावा.
लक्षात ठेवा: भगवान विष्णूंना अर्पण केल्या जाणाऱ्या कोणत्याही नैवेद्यामध्ये ‘तुळशीच्या’ पानांचा समावेश करणे अनिवार्य आहे.
मोहिनी एकादशीसाठीचे शक्तिशाली मंत्र
मूळ मंत्: “ॐ नमो भगवते वासुदेवाय।” या मंत्राचा अर्थ असा आहे: “मी भगवान विष्णूंना-जे वासुदेवाचे पुत्र आहेत, जे सर्वव्यापी आहेत आणि जे सर्व जीवांच्या हृदयात वास करतात-वंदन करतो.” हा महामंत्र मुक्ती आणि मोक्ष प्रदान करतो, असे मानले जाते. स्
तुती मंत्र: “शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशम्” याचा अर्थ असा आहे-ज्याचे रूप अत्यंत शांत आहे; जो शेषनागाच्या शय्येवर विराजमान आहे; ज्याच्या नाभीतून कमळ उगवले आहे; आणि जो देवांचाही स्वामी आहे-अशा त्या विष्णूंना, जे संपूर्ण विश्वाचे स्वामी आणि भीतीचा नाश करणारे आहेत, मी माझे वंदन अर्पण करतो.
मोहिनी रूपाचे ध्यान मंत्र: “ॐ मोहिनी स्वरूपाय नमः” याचा अर्थ असा आहे-प्रभूच्या त्या दिव्य रूपाला वंदन, जे ‘मोहिनी’ म्हणून ओळखले जाते; जे अज्ञान आणि अंधकार दूर करते आणि आध्यात्मिक साधकाला सत्याच्या मार्गावर मार्गदर्शन करते.
मोहिनी एकादशीला केली जाणारी उपासना ही केवळ एक धार्मिक विधी नसून, ती जीवात्म्याचे परमात्म्याशी मिलन घडवून आणण्याची एक संधी आहे. जेव्हा मंत्रांचा जप त्यांच्या अर्थाचे सखोल आकलन करून केला जातो, तेव्हा ते थेट हृदयात झंकारतात आणि साधकाच्या जीवनात सकारात्मक ऊर्जेचा संचार करतात.
